Εφημερίδα των Συντακτών 18-19/4/2026

Νομίζω πως ο Κ. Μητσοτάκης επιχαίρει για την ήττα του Όρμπαν γιατί είναι “παντός καιρού”. Δηλώνει δεξιός, έχει στην κυβέρνηση ακροδεξιούς που δίνουν τον τόνο, σπανιότερα υποδύεται τον κεντροδεξιό. Άρα, όπως παλαιότερα με δήλωση στη Βουλή έκφραζε το θαυμασμό του για τον Όρμπαν, έτσι τώρα μπορεί να πανηγυρίζει την ήττα του.

Στην οικονομική πολιτική ταυτιζόταν με τον Όρμπαν με επιλογές αναδιανομής του πλούτου σε όφελος της ολιγαρχίας και σε βάρος των εργαζομένων, πλιάτσικου σε βάρος του δημοσίου αλλά σε όφελος των μεγάλων τρωκτικών του ιδιωτικού τομέα.

Ταυτιζόταν μαζί του στη θεώρηση της δημοκρατίας. Ο Έλληνας πρωθυπουργός διορίζει και ελέγχει την ηγεσία της Δικαιοσύνης, ελέγχει τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και σε συνεργασία με συγκεκριμένους ολιγάρχες μεγάλο τμήμα των ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης. Απαγορεύει ενίοτε τις διαδηλώσεις, καταρρακώνει το κράτος δικαίου, ελέγχεται για διαφθορά, όπως ο Όρμπαν.

Στην εξωτερική πολιτική ο Κ. Μητσοτάκης είναι εταίρος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, στρατηγικός σύμμαχος του γενοκτόνου Νετανιάχου, στηρίζει τον πόλεμο στο Ιράν, όπως με αποχρώσεις ο Όρμπαν.

Τελικά όμως ο Κ. Μητσοτάκης θα τα πάει καλά και με τον νεοεκλεγέντα Π. Μάγκιαρ (όπως άλλωστε και η κυβέρνηση Τραμπ) αφού οι διαφορές με τον Όρμπαν είναι μικρές, και στην πράξη ίσως αποδειχθούν ακόμη μικρότερες.

Συνέντευξη στον Θανάση Καραμπάτσο, εφημ. Documento, 5/4/2026

https://www.documentonews.gr/article/enas-laos-pou-palevei-gia-tin-patrida-tou-einai-aittitos-o-d-kaltsonis-kathigitis-panteiou-sto-documento/

* Στο βιβλίο σας για την τέχνη του πολέμου αναφέρεστε στον κομβικό ρόλο των πληροφοριών και στην κατανόηση του αντιπάλου. Γιατί ο πρόεδρος της υπερδύναμης με τέτοια θεσμική μνήμη σε συγκρούσεις επέδειξε αλαζονεία και απαξίωσε τις υπηρεσίες πληροφοριών;

Η βαθιά κατανόηση τόσο των φίλιων δυνάμεων όσο και των αντιπάλων είναι αποφασιστικής σημασίας σε κάθε πολιτική ή στρατιωτική σύγκρουση. Δεν αρκεί απλά η καλή πληροφόρηση για τα όπλα, την οικονομία, τις υποδομές, τη γεωγραφία. Χρειάζεται κάτι ουσιαστικότερο: η κατανόηση των κοινωνικο-πολιτικών διεργασιών τόσο στη χώρα σου όσο και στην αντίπαλη χώρα.

Η θεσμική μνήμη προφανώς υπάρχει στις ΗΠΑ αλλά ταυτόχρονα κάθε κυβέρνηση και τα εκάστοτε ηγετικά πρόσωπα έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Οι συνθήκες επίσης κάθε φορά είναι διαφορετικές, ακόμη και όταν οι βασικές τους συντεταγμένες δεν έχουν μεταβληθεί.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιδεικνύει υπέρμετρη αλαζονεία και βαναυσότητα αλλά στην πραγματικότητα τρέχει να προλάβει τις εξελίξεις. Προσπαθεί αγωνιωδώς να προλάβει την εκτίναξη της κινεζικής ισχύος και γι’ αυτό χρησιμοποιεί τη στρατιωτική της υπεροπλία, για όσο καιρό την διαθέτει, προκειμένου να ανακτήσει “έδαφος” και να στριμώξει οικονομικά στρατιωτικά, πολιτικά την Κίνα. Στην προσπάθειά της αυτή δεν υπολογίζει όμως τον παράγοντα “αντίσταση των λαών”, ο οποίος έρχεται ολοένα και πιο δυναμικά στο προσκήνιο. Η αντίσταση του ιρανικού λαού, του λαού του Λιβάνου αλλά και τα αντιπολεμικά κινήματα σε όλες τις χώρες, που σιγά σιγά ενισχύονται, θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες.

* Η Β. Κορέα απέκτησε αποτρεπτική ισχύ και διαπραγματεύτηκε με τον Τραμπ στην προηγούμενη θητεία του. Το ίδιο δεν επιδιώκει το Ιράν με την απόκτηση πυρηνικών όπλων;

Κάθε χώρα έχει το δικαίωμα να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την άμυνά της. Το ζήτημα του πυρηνικού αφοπλισμού αφορά όλες τις χώρες και πρωτίστως τις μεγάλες δυνάμεις και τις ΗΠΑ. Εξάλλου, γιατί το Ισραήλ μπορεί να έχει ενώ το Ιράν όχι; Η αξίωση των ΗΠΑ να καθορίσουν το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν είναι παράλογη και αντίθετη στο διεθνές δίκαιο.

* Αναφερθήκατε στο βιβλίο σας στον Κάστρο που δήλωνε ότι η χώρα διαθέτει έναν στρατό τακτικό κι έναν αντάρτικο. Αυτό το δόγμα ακολουθεί και το Ιράν. Μπορεί να επιτύχει;

Το αμυντικό δόγμα της Κούβας βασίζεται στον παλλαϊκό πόλεμο. Αν υπάρξει εισβολή, ακόμη και αν ο εισβολέας καταφέρει να επιβληθεί, θα τον αναμένει ένας λαϊκός αγώνας σε κάθε γωνιά γεγονός που θα σήμαινε πολύ μεγάλες ανθρώπινες απώλειες για τον εισβολέα. Αυτό το ξέρουν πολύ καλά οι ΗΠΑ, το βίωσαν κατά την προσπάθεια εισβολής τους στον Κόλπο των Χοίρων το 1961 και γι’ αυτό αποφεύγουν να αναμετρηθούν στρατιωτικά με την Κούβα. Επιλέγουν να την στραγγαλίσουν οικονομικά επιβάλλοντας όχι μόνο τα γνωστά εδώ και δεκαετίες μέτρα οικονομικού αποκλεισμού αλλά έναν καθολικό ναυτικό αποκλεισμό. Η Κούβα είναι το σύγχρονο Μεσολόγγι. Παρόλα αυτά ο λαός της Κούβας αντέχει και στη συντριπτική του πλειοψηφία αντιστέκεται σθεναρά στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα.

Η κατάσταση στο Ιράν είναι κάπως διαφορετική. Το Ιράν είναι πιο αναπτυγμένη χώρα, έχει πολύ μεγαλύτερες βιομηχανικές και αμυντικές δυνατότητες από την Κούβα, απέχει γεωγραφικά από τις ΗΠΑ, βρίσκεται εγγύτερα στη Ρωσία και την Κίνα. Χρησιμοποιεί μεθόδους ασύμμετρου πολέμου βασιζόμενη σε έναν τύπο βληματοκεντρικού πολέμου, με διασπορά των όπλων της, ευκινησία και σχετική αποκέντρωση αποφάσεων. Ανακτά βαθμιαία την πρωτοβουλία επιδεικνύοντας ενεργητικότητα, αντοχή και ευλυγισία. Προκαλεί οικονομική, πολιτική και ηθική φθορά στον αντίπαλο του. Ωστόσο η εσωτερική κατάσταση διαφέρει από της Κούβας καθώς το ιρανικό καθεστώς αντιμετώπιζε (τουλάχιστον πριν τον πόλεμο, γιατί τώρα λογικά επικρατεί κάποια εθνική σύμπνοια) εσωτερική αμφισβήτηση από σημαντικό μέρος της κοινωνίας.

Η ιστορία έχει δείξει επανειλημμένα ότι ο λαϊκός ασύμμετρος πόλεμος, η λαϊκή ομοψυχία, η εφευρετικότητα, η αντοχή έχουν κατανικήσει τους πλέον ισχυρούς και τεχνολογικά προηγμένους στρατούς. Στο βιβλίο μου “Η τέχνη του πολέμου για την εξουσία” αναφέρομαι διεξοδικά στο θέμα, με πολλά ιστορικά παραδείγματα.

* Το εμπάργκο στην Κούβα μπορεί να βγάλει τους Κουβανούς στον κόσμο; Αντίστοιχα οι βομβαρδισμοί στο Ιράν;

Οι πόλεμοι, και εδώ περιλαμβάνονται και οι οικονομικοί πόλεμοι όπως αυτός εναντίον της Κούβας, έχουν ως αναπόφευκτη συνέπεια τη δημιουργία κυμάτων εκατομμυρίων ξεριζωμένων και ταλαιπωρημένων ανθρώπων. Ας μην προκαταλαμβάνουμε όμως το αποτέλεσμα των πολέμων των ΗΠΑ ενάντια στο Ιράν και στην Κούβα. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ΗΠΑ θα βγουν νικήτριες.

* Θα αναλάβει πρωτοβουλίες η Κίνα επειδή έχει υποδειχτεί εδώ και χρόνια από Αμερικανούς πολιτικούς ως πρωτεύων στόχος ή θα ακολουθήσει το δόγμα του Σουν Τζου περιμένοντας το ρεύμα του ποταμού να εκβράσει το πτώμα του εχθρού;

Πολύ ορθά το θέτετε. Με μια πρώτη ματιά, μάλλον επιφανειακή, η Κίνα βρίσκεται ενώπιον ενός διλήμματος. Οι ΗΠΑ με την επιθετικότητά τους στη Βενεζουέλα, στο Ιράν και αλλού επιχειρούν να περικυκλώσουν οικονομικά και στρατιωτικά την Κίνα. Αν δεν αντιδράσει θα βρεθεί σε μια εξαιρετικά δυσχερή θέση. Αν αντιδράσει άμεσα κινδυνεύει να εμπλακεί σε μια σύγκρουση με τις ΗΠΑ, πριν ακόμη καταφέρει να αποκτήσει μια στρατιωτική ισορροπία.

Αλλά η Κίνα δεν πέφτει στην παγίδα, η πολιτική της χαρακτηρίζεται από στρατηγική υπομονή. Κινείται διακριτικά, όπως για παράδειγμα με την διακριτική ενίσχυση της Ρωσίας, και παράλληλα χτυπάει τις ΗΠΑ στο αδύναμο σημείο τους, στην οικονομία. Η Κίνα περιμένει να πέσει η παγκόσμια ηγεμονία στα χέρια της σαν ώριμο φρούτο.

* Τα Δαρδανέλια έχουν δείξει ότι οι αυτοκρατορίες μπορεί να υποστούν συντριπτική ήττα αν επιλέξουν λάθος πεδίο μάχης. Τα στενά του Ορμούζ είναι ένα ιστορικό ανάλογο; 

Στην πολιτική όσο και στον πόλεμο έχει μεγάλη σημασία να επιλέξει κανείς τη θεματική, τον τόπο και τον χρόνο της αντιπαράθεσης, έτσι ώστε να πολλαπλασιάζουν, αν είναι δυνατό, τις πιθανότητες επικράτησης. Τα στενά του Ορμούζ, όπως γενικότερα τα στενά, παρέχουν πλεονέκτημα στο αδύναμο μέρος, ειδικά αν χρησιμοποιεί μη συμβατικές μεθόδους ασύμμετρου πολέμου. Ας σκεφτούμε και ένα δικό μας ιστορικό παράδειγμα: τη μάχη στα Δερβενάκια. Ο περιορισμένος χώρος καθιστά δυσκίνητες τις ισχυρές δυνάμεις και τις μεγάλες εξοπλιστικές πλατφόρμες όπως για παράδειγμα τα αεροπλανοφόρα. Σε τέτοιες συνθήκες το περιθώριο ελιγμών είναι ακόμη πιο περιορισμένο.

* Ποιος ο ρόλος της ψυχολογίας και της ηγεσίας στον πόλεμο; Το Ιράν ή η Κούβα χρειάζονται «ηγέτη» ή εμψυχωτή;

Ο ψυχολογικός και ηθικός παράγοντας στους πολέμους είναι καθοριστικός. Γι΄αυτό ο Τραμπ απειλεί, εκφοβίζει, προσπαθεί να δημιουργεί σύγχυση. Αλλά ένας λαός που παλεύει για το δίκιο του, για την πατρίδα του είναι σε τελική ανάλυση αήττητος, ακόμη και αν ο αγώνας του χρειαστεί να περάσει από πολλές και μακροχρόνιες διακυμάνσεις και βαριές θυσίες. Από την ελληνική εμπειρία, το 1821 αλλά και η αντίσταση 1941-1944 το αποδεικνύουν περίτρανα.

Όποια ηγεσία υπηρετεί και βρίσκεται σε στενή επαφή με το λαό, αποδεικνύεται ακατανίκητη. Αν υπάρχουν ρωγμές ανάμεσά τους, τότε ενδέχεται από εκεί να διεισδύσει ο εχθρός.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 3/4/2026

Η Ελλάδα αναπνέει με δυο πνεύμονες είχε πει το 1950 ο Γεώργιος Παπανδρέου, τότε υπουργός Εξωτερικών, αναφερόμενος στο ρόλο του βρετανικού και του αμερικανικού παράγοντα. Σε μια παρόμοια κατάσταση βρίσκεται σήμερα η χώρα μας σε σχέση με τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Από τη μια πλευρά, οι ΗΠΑ εκδηλώνουν μια έντονη επιθετικότητα, συνεχίζουν τον πόλεμο ενάντια στο Ιράν, απήγαγαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, στραγγαλίζουν οικονομικά το λαό της Κούβας επιβάλλοντας ουσιαστικά ναυτικό αποκλεισμό. Από την άλλη, με μια πρώτη ματιά θα έλεγε κανείς ότι η ΕΕ κρατά μια επαμφοτερίζουσα στάση. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι διαφορετική. Η ΕΕ δεν έπραξε το αυτονόητο, δηλαδή δεν καταδίκασε τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ ενάντια στο Ιράν, παρά το γεγονός ότι παραβιάζονται οι πλέον θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου: η απαγόρευση του επιθετικού πολέμου, η απαγόρευση της απειλής χρήσης βίας, της μη επέμβασης στα εσωτερικά άλλων κρατών κλπ.

Αντί γι’ αυτό, οι χώρες της ΕΕ καταδίκασαν το Ιράν, επειδή εξαπολύει πλήγματα ενάντια στο Ισραήλ και σε εκείνες τις αραβικές χώρες που έχουν αμερικανικές βάσεις. Σε μια πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας η ΕΕ δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα της αυτοάμυνας στο Ιράν ενώ βάφτισε αυτοάμυνα του Ισραήλ τη γενοκτονία στη Γάζα. Mόνη, σχετική εξαίρεση είναι η κυβέρνηση της Ισπανίας που καταδίκασε μεν τον πόλεμο στο Ιράν αλλά έστειλε από την άλλη πολεμικό σκάφος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία διστάζουν να εμπλακούν πιο άμεσα στον πόλεμο ενάντια στο Ιράν. Σημεία τριβής με τις ΗΠΑ είναι ο επιμερισμός του κόστους του πολέμου και ο βαθμός συμμετοχής στη λεία. Και μαζί ελλοχεύει ο φόβος των λαϊκών αντιδράσεων. Όλα αυτά εξηγούν τη στάση τους ότι “δεν είναι ο δικός τους πόλεμος” και η μη παροχή κάποιων διευκολύνσεων στις ΗΠΑ.

Και η Ελλάδα; Η κυβέρνηση σπρώχνει τη χώρα μας στα πιο επικίνδυνα μονοπάτια. Βήμα βήμα την ενσωματώνει ολοένα περισσότερο στον πολεμικό σχεδιασμό των ΗΠΑ. Μερικά από αυτά τα βήματα είναι η συστοιχία των Patriot στη Σαουδική Αραβία, οι ελληνικές φρεγάτες στην ευρύτερη περιοχή, τα ελληνικά αεροσκάφη και η φρεγάτα στην Κύπρο για να διαφυλάττουν τις βρετανικές βάσεις, οι αμερικανονατοϊκές βάσεις στην Ελλάδα που διευκολύνουν τη διεξαγωγή των επιθετικών ενεργειών των ΗΠΑ, η στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ και τo Ισραήλ.

Ενώπιον της βαρβαρότητας και της επικίνδυνης κατάστασης που διαμορφώνεται για τον ελληνικό λαό και την ανθρωπότητα, απαιτείται η άμεση, πλήρης, απόλυτη απεμπλοκή από τον πόλεμο. Αυτή θα ήταν η μέγιστη συμβολή όχι μόνο στην ασφάλεια του ελληνικού λαού αλλά στην ειρήνη γενικότερα.