Εφημερίδα των Συντακτών 9/9/2026

https://www.efsyn.gr/stiles/1463362/o-mao-tse-toyngk-kai-i-simerini-kina/

Σαν σήμερα, πριν πενήντα χρόνια πέθανε ο ηγέτης της Κίνας Μάο Τσετούνγκ, σε ηλικία 82 ετών, μια από τις πλέον εμβληματικές φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα. Τουλάχιστον ένα εκατομμύριο απλοί άνθρωποι τον αποχαιρέτησαν πενθώντας στην πλατεία Τιεν Αν Μεν. Λατρεύτηκε από πολλούς στην Κίνα όσο και στη Δύση αλλά στηλιτεύθηκε και από αρκετούς άλλους. Για μερικούς ήταν ο κορυφαίος επαναστάτης και για άλλους ένας αιμοσταγής δικτάτορας. Ποιος πραγματικά ήταν ο Μάο και ποια η συμβολή του στη δημιουργία του σημερινού κινεζικού θαύματος;

Το 1921 ο Μάο ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ΚΚ Κίνας και από το 1935 ο επικεφαλής του. Ηγήθηκε της μακρόχρονης, σκληρής, αιματηρής επαναστατικής πάλης του κινέζικου λαού που διάρκεσε πολλές δεκαετίες και που τερμάτισε τον “αιώνα της ταπείνωσης”, την αποικιακή καταλήστευσή του από Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία. Η επανάσταση επικράτησε την 1η Οκτωβρίου 1949 και ο Μάο έγινε ο πρόεδρος της ΛΔ Κίνας. Η Κίνα κατέκτησε την εθνική της ανεξαρτησία και αξιοπρέπεια, οι αγρότες εξήλθαν από το καθεστώς μεσαιωνικής εκμετάλλευσης, απέκτησαν γη. Τέθηκαν τα θεμέλια της εξάλειψης της ακραίας φτώχειας και των αβυσσαλέων ανισοτήτων.

Ο Μάο υπήρξε πολιτική και στρατιωτική ιδιοφυία. Πολυσχιδής προσωπικότητα, εκτός των πολιτικών και στρατιωτικών κειμένων, συνέγραψε σημαντικά φιλοσοφικά έργα αλλά και ποίηση. Ανέλυσε με μοναδικά οξυδερκή τρόπο τις κοινωνικο-οικονομικές αντιθέσεις στην προεπαναστατική Κίνα και οδήγησε στην επίλυσή τους. Είχε το χάρισμα όχι μόνο να χαράσσει πολιτική αλλά να ακούει και να αφουγκράζεται προσεκτικά τους ανθρώπους του λαού. Ήταν ικανότατος στη συγκρότηση κοινωνικών και πολιτικών συμμαχιών, τις οποίες μετέβαλλε ανάλογα με τις συνθήκες. Υπήρξε στρατιωτική μεγαλοφυία, δεξιοτέχνης του ανταρτοπολέμου, εμπνεόμενος από την παράδοση του Σουν Τσου. Τα στρατιωτικά του κείμενα διδάσκονται ακόμη και σήμερα στις σχολές των ΗΠΑ και άλλων χωρών.

Κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησής του (1949-1958) τέθηκαν τα θεμέλια της σύγχρονης Κίνας. Αυτό έγινε μέσω της ριζικής αγροτικής μεταρρύθμισης, της σχεδιασμένης διαδικασίας εκβιομηχάνισης, της εξάλειψης της ακραίας φτώχειας, του αναλφαβητισμού, της δημιουργίας δημόσιου δωρεάν εκπαιδευτικού συστήματος.

Ωστόσο, ο ίλιγγος των πρώτων επιτυχιών, το -δικαιολογημένα- υπερβολικό κύρος που απολάμβανε ο Μάο μαζί με την απουσία ουσιαστικού δημοκρατικού ελέγχου και λαϊκής συμμετοχής τον οδήγησαν σε μια σχετική απομόνωση από την κοινωνία, στον βολονταρισμό, στην πεποίθηση ότι έχει το αλάθητο, στην αλαζονεία. Ενδεικτική είναι η αποτυχία του “μεγάλου άλματος εμπρός” το 1958. Ο Μάο προσπάθησε να επιβάλει, ενάντια στις αποφάσεις του ΚΚ Κίνας και της Λαϊκής Εθνοσυνέλευσης, ένα φρενήρη ρυθμό εκβιομηχάνισης, που δεν αντιστοιχούσε στις αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας. Οδήγησε σε οικονομική καταστροφή και σε λιμό.

Το 1966 ο Μάο κήρυξε την “πολιτιστική επανάσταση” και τον πόλεμο στη γραφειοκρατία και τη διαφθορά. Αυτό όμως έγινε με μεθόδους εξίσου γραφειοκρατικές και αυταρχικές. Στράφηκε ακόμη και ενάντια στα ηγετικά στελέχη του κόμματος οδηγώντας τη χώρα στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου. Προς το τέλος της ζωής του φάνηκε να αντιλαμβάνεται τα αδιέξοδα και τις ακρότητες και επανέφερε στην ηγεσία κάποια από τα πρόσωπα που είχε πρωτύτερα απομακρύνει, όπως ο μετέπειτα ηγέτης Ντενγκ Χσιάο Πινγκ.

Ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ καθ’ όλη την περίοδο διακυβέρνησής του, παρά τις διακυμάνσεις, κινήθηκε μεσοσταθμικά στο 10%. Το 1972 πραγματοποίησε θεαματική στροφή όταν συναντήθηκε με τον αμερικανό πρόεδρο Νίξον στο Πεκίνο, ολοκληρώνοντας τη ρήξη με τη Σοβιετική Ένωση.

Μετά το θάνατό του το 1976 η Κίνα σταδιακά εισήλθε σε μια νέα περίοδο. Βασιζόμενη στην κρατική ιδιοκτησία στα βασικά μέσα παραγωγής χρησιμοποίησε επικουρικά τη μικρή ιδιοκτησία, κάποια στοιχεία της αγοράς και την ισότιμη συνεργασία με το ξένο κεφάλαιο για να τονώσει την παραγωγικότητα. Αυτό οδήγησε στην αναπτυξιακή έκρηξη της δεκαετίας του 1980 με αξιοσημείωτα ποσοστά αύξησης του ΑΕΠ που έφτασε το 1984 στο 15,2%.

Τη δεκαετία του 1990 υπήρξε μια τομή. Το άνοιγμα στην οικονομία της αγοράς διευρύνθηκε ποιοτικά, χωρίς να αμφισβητηθεί όμως η ανάγκη κρατικού σχεδιασμού. Η Κίνα αναδείχθηκε στη δεύτερη -και σε λίγο πρώτη- οικονομία του πλανήτη. Εμφανίστηκαν οι μεγάλες ταξικές ανισότητες αλλά ταυτόχρονα συνέχισε να βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων. Έτσι η σημερινή Κίνα τιμά τον Μάο, όχι τόσο ως τον ιδεολογικό ηγέτη αλλά ως τον ιδρυτή και θεμελιωτή της σύγχρονης Κίνας, τον ηγέτη που συνέβαλε τα μέγιστα στην εθνική ανάταση. Παρά τις αντιφάσεις του, συμβολίζει την αναγέννηση της Κίνας.

εφημ. One Voice, 7/9/2026

https://1voice.gr/poso-ektetheimenous-mas-afinei-i-aspida-tou-achillea/

Υπάρχουν δέκα τουλάχιστον λόγοι για να αντιταχθεί η κοινή γνώμη στην “ασπίδα του Αχιλλέα”, το αντιπυραυλικό σύστημα που αγόρασε η Ελλάδα από το Ισραήλ.

Πρώτο, η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ εκθέτει ηθικά την Ελλάδα για συνεργασία με ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία και εθνοκάθαρση, που έχει υπό την κατοχή του έναν άλλο λαό, τον Παλαιστινιακό, που παραβιάζει με βαναυσότητα το διεθνές δίκαιο, που έχει επιτεθεί σε όλα σχεδόν τα γειτονικά του κράτη, που διαθέτει μια βάρβαρη νομοθεσία που επιτρέπει τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή δι’ απαγχονισμού.

Δεύτερο, μας απομονώνει διπλωματικά. Πώς μπορεί η Ελλάδα να επικαλείται από τη μια το διεθνές δίκαιο και από την άλλη να συμπράττει με το κράτος – δολοφόνο και βιαστή του διεθνούς δικαίου; Ποιος στη διεθνή κοινότητα θα πάρει σοβαρά τα επιχειρήματά μας;

Τρίτο, δεν διασφαλίζει αμυντικά την Ελλάδα. Έχει φανεί ότι η πολυδιαφημισμένη σχετική ισραηλινή τεχνολογία δεν υπήρξε τόσο αποτελεσματική ενώπιον των ιρανικών πυραύλων.

Τέταρτο, μας εμπλέκει ακόμη περισσότερο στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ ενάντια στο Ιράν με κίνδυνο να γίνουμε άμεσος στόχος των ιρανικών αντιποίνων.

Πέμπτο, μας εμπλέκει στην γεωπολιτική αντιπαράθεση του Ισραήλ με την Τουρκία. Τα δύο κράτη ανταγωνίζονται σκληρά για τον έλεγχο της Συρίας αλλά και άλλων περιοχών στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Κινδυνεύει η Ελλάδα δηλαδή να μετατραπεί αντικειμενικά σε πιόνι του Ισραήλ. Κάτι ανάλογο είχε γίνει πριν περίπου 100 χρόνια, όταν η χώρα μας εξωθήθηκε από τις μεγάλες δυνάμεις ενάντια στην Τουρκία και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε με αποτέλεσμα τη Μικρασιατική καταστροφή.

Έκτο, η συμμαχία Ελλάδας Ισραήλ δίνει επιχειρήματα στην Τουρκία να εμφανίζει τη χώρα μας ως επιθετική δύναμη. Σχετίζεται με την τρέχουσα όξυνση της επιθετικής ρητορείας της Τουρκίας.

Έβδομο, δεν μπορεί να υπάρχει εμπιστοσύνη σε ένα κράτος όπως το Ισραήλ. Σε μια κρίσιμη ώρα, ανάλογα με τα συμφέροντά του, μπορεί να μας εγκαταλείψει καθιστώντας ανενεργό το σύστημα.

Όγδοο, η εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ καθιστά ευάλωτη την πατρίδα μας έναντι των μυστικών υπηρεσιών του κράτους αυτού, που θα αρπάξουν την ευκαιρία για να διαβρώσουν τις ένοπλες δυνάμεις και τον κρατικό μας μηχανισμό. Μην ξεχνάμε ότι το Predator είναι ισραηλινής προέλευσης.

Ένατο, υπάρχουν εναλλακτικοί, πιο αποτελεσματικοί τρόποι για τη θωράκιση της άμυνας της χώρας, τους οποίους έχουν υποδείξει οι ειδικοί.

Δέκατο, υπάρχουν εταιρείες, πολυεθνικές αλλά και κάποιες εγχώριες που θα θησαυρίσουν από την “ασπίδα” σε βάρος του βιοτικού επιπέδου και της ασφάλειας του ελληνικού λαού.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 3/9/2026

Η Τουρκία εντείνει τη ρητορική της ενάντια στη χώρα μας και επαναφέρει το πλαίσιο των διεκδικήσεών της, το οποίο βρίσκεται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο. Ωστόσο όλο αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Εκείνο που χρειάζεται να εξηγηθεί είναι γιατί συμβαίνει τώρα.

Μπορούμε να διακρίνουμε δύο βασικούς παράγοντες που εξηγούν τη χρονικότητα της διαφαινόμενης εγκατάλειψης των “ήρεμων νερών”. Ο πρώτος είναι ότι η Τουρκία αισθάνεται αναβαθμισμένη στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Αυτό είναι απολύτως ξεκάθαρο. Επιπλέον, ο Τούρκος πρόεδρος κινείται ευλύγιστα στη διεθνή σκακιέρα ακολουθώντας πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, τέτοια που τον οδήγησε να παραστεί στη σύνοδο κορυφής της Σαγκάης, εκείνου δηλαδή του Οργανισμού του οποίου ηγείται η Κίνα και η Ρωσία. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η όξυνση της αντιπαράθεσής της με το Ισραήλ όχι μόνο για την επιρροή ή τον έλεγχο της Συρίας αλλά και άλλων περιοχών στην ευρύτερη περιφέρεια. Όσο η Ελλάδα θα βαθαίνει τη συνεργασία με το Ισραήλ, τόσο θα οξύνεται η τουρκική επιθετικότητα.

Τα παραπάνω υποβάλλουν τη σκέψη ότι η ελληνική κυβέρνηση χειρίζεται το ζήτημα με ολέθριο τρόπο. Επιμένει στην αδιέξοδη πολιτική να αναθέτει την επίλυση των ελληνοτουρκικών προβλημάτων στις ΗΠΑ και στην ΕΕ, χωρίς να έχει βγάλει κανένα συμπέρασμα από την εμπειρία δεκαετιών αλλά και από τις τρέχουσες εξελίξεις. Εξακολουθεί να αρνείται την αναζήτηση διπλωματικών διαύλων με ισχυρές χώρες όπως είναι η Κίνα και η Ρωσία αλλά, αντίθετα, συντάσσεται στην αντιπαράθεση που έχουν οι ΗΠΑ και η ΕΕ μαζί τους. Μας εμπλέκει ολοένα και πιο βαθιά στους πολέμους στο Ιράν και στην Ουκρανία.

Επίσης, το σημαντικότερο στην παρούσα στιγμή, προσδένει ολοένα και περισσότερο τη χώρα μας στο άρμα του Ισραήλ. Ειδικά αυτή η επιλογή, όπως και προηγούμενων κυβερνήσεων, μπορεί να οδηγήσει σε τρομερές περιπέτειες για τους παρακάτω ιδίως λόγους.

Πρώτο, η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ εκθέτει ηθικά και απομονώνει την Ελλάδα για συνεργασία με ένα κράτος που διαπράττει γενοκτονία, που έχει υπό την κατοχή του έναν άλλο λαό, που ποδοπατά το διεθνές δίκαιο, που έχει επιτεθεί σε όλα σχεδόν τα γειτονικά του κράτη, που διαθέτει μια βάρβαρη νομοθεσία που επιτρέπει τα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή δι’ απαγχονισμού.

Δεύτερο, δεν διασφαλίζει αμυντικά την Ελλάδα καθώς η πολυδιαφημισμένη “ασπίδα του Αχιλλέα” και η ισραηλινή τεχνολογία δεν έχει αποδειχθεί και τόσο αποτελεσματική ενώπιον των ιρανικών πυραύλων. Υπάρχουν εναλλακτικοί, πιο αποτελεσματικοί τρόποι για τη θωράκιση της άμυνας της χώρας.

Τρίτο, θέτει την Ελλάδα στη θέση του “χρήσιμου ηλίθιου”, του πιονιού του Ισραήλ. Κι αν το Ισραήλ μας ωθήσει, έμμεσα ή άμεσα, σε πόλεμο με την Τουρκία; Ο κίνδυνος είναι μεγάλος. Είναι γι’ αυτό ανάγκη να υπάρξει ριζική στροφή στην εξωτερική μας πολιτική. Αλλιώς, τα χειρότερα βρίσκονται μπροστά μας.

εφημ. One Voice, 25/8/2026

Η πρόσφατη δήλωση του υπουργού εσωτερικής Ασφάλειας του Ισραήλ Μπεν-Γκβιρ ότι “πρέπει να σκοτώνουμε 30-40 Παλαισίνιους τη μέρα” προκάλεσε αίσθηση στη διεθνή κοινή γνώμη. Αλλά στην ουσία ο ακροδεξιός υπουργός διατύπωσε για πολλοστή φορά αυτό που και άλλοι αξιωματούχοι έχουν πει και κυρίως εκείνο που η κυβέρνηση πράττει εδώ και τουλάχιστον δύο χρόνια. Η κυβέρνηση Νετανιάχου και όχι μόνο ο Μπεν-Γκβιρ είναι το πρόσωπο της σύγχρονης βαρβαρότητας.

Στο ίδιο πνεύμα εξάλλου βρίσκεται και η πρόσφατη ψήφιση νόμου που διευκολύνει την επιβολή από τα ισραηλινά στρατοδικεία της θανατικής ποινής δι’ απαγχονισμού σε Παλαιστίνιους κρατούμενους. Στην ίδια λογική βρίσκεται η νομοθεσία αλλά και οι πρακτικές των βασανιστηρίων που εφαρμόζονται έτσι κι αλλιώς εδώ και δεκαετίες. Στην ίδια αντίληψη βρίσκονται οι καθημερινές δολοφονίες Παλαιστινίων αμάχων, παιδιών, γυναικών όχι μόνο στη Γάζα αλλά και στη Δυτική Όχθη και αλλού. Οι καθημερινοί εξευτελισμοί, η βαναυσότητα, οι απάνθρωπες σαδιστικές πρακτικές που χρησιμοποιεί το ισραηλινό καθεστώς είναι τέτοιες που δεν τις χωρά ανθρώπου νους. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στο διεθνές δίκαιο για να αντιληφθεί ότι το Ισραήλ διαπράττει το έγκλημα της γενοκτονίας και της εθνοκάθαρσης.

Το βάθρο της βαρβαρότητας εντοπίζεται στο γεγονός ότι το Ισραήλ διατηρεί υπό την κατοχή του την Παλαιστίνη εδώ και πολλές δεκαετίες. Αγνοεί επιδεικτικά τις δεκάδες αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ότι οι Παλαιστίνιοι δικαιούνται να έχουν το δικό τους πλήρως ανεξάρτητο κράτος. Αυτό αποτελεί στοιχειώδες δικαίωμα, όπως και κάθε λαού, σύμφωνα και με τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Τούτη η βαρβαρότητα στηρίζεται πολιτικά, διπλωματικά, στρατιωτικά, οικονομικά, ιδεολογικά από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Η Γερμανία και η βιομηχανία της, όχι μόνο η αμυντική, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στυλοβάτες της διαπραττόμενης γενοκτονίας. Σήμερα, το 1/3 περίπου των εισαγωγών του Ισραήλ προέρχεται από την ΕΕ όπως και το 1/3 των εξαγωγών του κατευθύνεται σε αυτήν. Η ΕΕ, αν ήθελε, μπορούσε εύκολα να κλείσει τη στρόφιγγα που τροφοδοτεί το Ισραήλ και να το εξαναγκάσει να επανεξετάσει τη στάση του. Οι ελληνικές κυβερνήσεις αναπτύσσοντας διαρκώς τη συμμαχία με το Ισραήλ έχουν καταστήσει συνένοχη τη χώρα μας. Την εκθέτουν επίσης στον κίνδυνο να βρεθεί αντιμέτωπη με τους ανταγωνιστές του Ισραήλ, δηλαδή την Τουρκία.

Το σημαντικότερο είναι ότι ακόμη και η ανοχή σε αυτή τη βαρβαρότητα μολύνει ηθικά, στρώνει το έδαφος για τη γενίκευση της, όπως η αρχική ανοχή στη βαρβαρότητα του γερμανικού ναζιστικού καθεστώτος άνοιξε το δρόμο για τη φρίκη του β’ παγκοσμίου πολέμου.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 20/8/2026

Η έκδοση των τουρκικών διαταγμάτων για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων με τις συγκεκεριμένες συντεταγμένες θέτει ξανά επί τάπητος, εμμέσως πλην σαφώς, τις επιδιώξεις της Άγκυρας, ακόμη και τις πλέον ακραίες, όπως η αμφισβήτηση της κυριαρχίας επί διαφόρων νησίδων. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από τις αναβαθμισμένες σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Πλευρές της αναβάθμισης φάνηκαν στην τελευταία σύνοδο του ΝΑΤΟ, στην αμυντική συνεργασία της με την ΕΕ, στο γεγονός ότι ξανάνοιξε η συζήτηση για ένταξη της Τουρκίας, στην επικείμενη πώληση τουρκικών οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία και βέβαια στη δημιουργία του λεγόμενου “ισλαμικού ΝΑΤΟ”.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιδρά με το γνωστό τρόπο. Πρώτο, διακηρύσσει -και ορθά- ότι οι χαράξεις που επεκτείνονται εκτός των τουρκικών χωρικών υδάτων δεν μπορούν βάσει του διεθνούς δικαίου να καθορίζονται μονομερώς και είναι γι’ αυτό παράνομες. Αυτό είναι το ελάχιστο που έπρεπε να θέσει αλλά είναι απολύτως ανεπαρκές.

Δεύτερο, θα απευθυνθεί και πάλι στην ΕΕ, στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ για να εισπράξει για πολλοστή φορά φιλικά χτυπήματα στην πλάτη ενώ παράλληλα οι εταίροι θα επιδεικνύουν ουσιαστική ανοχή στις τουρκικές κινήσεις.

Τρίτο, συνεχίζει την πολιτική του πρόθυμου εταίρου, που δεν διανοείται να ασκήσει ούτε ένα βέτο, συμβάλλοντας στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς (Ιράν, Ουκρανία).

Τέταρτο, απομονώνει διαρκώς την Ελλάδα με τη στρατηγική συμμαχία με το γενοκτονικό καθεστώς του Ισραήλ και τη θέτει δυνητικά στο στόχαστρο των ανταγωνιστών του.

Πέμπτο, προβαίνει σε κινήσεις για όφελος των πολυεθνικών όπως οι έρευνες της Chevron νότια της Κρήτης, εκτός χωρικών υδάτων, προκαλώντας και δίνοντας επιχειρήματα στην Τουρκία.

Είναι φανερό ότι η επιμονή σε αυτή την πολιτική, την οποία με παραλλαγές έχουν ακολουθήσει όλες οι κυβερνήσεις, οδηγεί βήμα βήμα σε αδιέξοδο. Θέτει σε κίνδυνο τα κυριαρχικά δικαιώματα του ελληνικού λαού και την ειρήνη. Η Ελλάδα σύρεται πίσω από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, οι οποίες νοιάζονται προφανώς για τα συμφέροντά τους. Και τα συμφέροντά τους βρίσκονται στην ίδια στρατηγική κατεύθυνση με εκείνα της Τουρκίας, παρά τις όποιες τυχόν μικροαντιθέσεις. Άρα με μαθηματική ακρίβεια η χώρα μας θα είναι ο μεγάλος χαμένος, όπως ακριβώς συνέβη επανειλημμένα στο παρελθόν, από το Κυπριακό μέχρι τα Ίμια.

Γιατί να μην ακολουθήσει η χώρα μας την πολιτική του “επιτήδειου ουδέτερου”, που δεν συμμετέχει στις αντιπαραθέσεις των μεγάλων δυνάμεων αλλά ευλύγιστα αξιοποιεί τις αντιθέσεις τους; Γιατί να μην αναζητήσει τη διπλωματική στήριξη άλλων ισχυρών χωρών όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία, οι χώρες BRICS; Γιατί να αποξενώνεται από τα αραβικά κράτη μέσω της πρόσδεσής της στο Ισραήλ; Γιατί να συμμετέχει σε πολέμους και σε συμμαχίες που αποδεδειγμένα ανέχονται ή και στηρίζουν τις αντίθετες στο διεθνές δίκαιο αξιώσεις του τουρκικού αντιδραστικού καθεστώτος;

Εφημερίδα των Συντακτών, 13/8/2026

https://www.efsyn.gr/stiles/1447046/fintel-kastro/

Ο Φιντέλ Κάστρο, μια από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες του 20ού αιώνα, γεννήθηκε πριν 100 χρόνια στις 13 Αυγούστου. Αναδείχθηκε σε κορυφαίο επαναστάτη και πολιτικό διεθνούς εμβέλειας, που έμεινε συνεπής στις ιδέες του μέχρι το τέλος. Διακρινόταν για τη φιλομάθεια, την ευρυμάθεια, τη συνεχή δραστηριότητα και εγρήγορση. Χαρακτηριζόταν από ακλόνητη ακεραιότητα και σεμνότητα.

Ο ίδιος έλεγε πως “δεν ήμουν γιος εργάτη, ούτε και μου έλειπαν οι υλικοί και κοινωνικοί πόροι για μια ζωή σχετικά άνετη. Μπορώ να πω ότι γλύτωσα ως εκ θαύματος από τον πλούτο”. Η ευαισθησία και η ανθρωπιά του τον οδήγησαν στους δρόμους της επανάστασης. Εξελίχθηκε σε εμπνευσμένο πολιτικό και στρατιωτικό επαναστάτη ηγέτη. Έχαιρε ευρύτερης εκτίμησης και σεβασμού. Η CIA οργάνωσε 638 απόπειρες δολοφονίας του.

O Κάστρο υπήρξε επαναστάτης, αδιάλλακτος αντίπαλος της κοινωνικής αδικίας, της ανισότητας, της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, της ιμπεριαλιστικής καταπίεσης και καταλήστευσης, των ιμπεριαλιστικών πολέμων, του δεσποτισμού, της τυραννίας. Συνεισέφερε μάλιστα μερικές ξεχωριστές πλευρές, δικές του πινελιές στη θεωρία και πράξη της κοινωνικής αλλαγής.

Το πρώτο είναι ότι έδινε ιδιαίτερη σημασία στο λαϊκό παράγοντα, στον άνθρωπο, στην ανάγκη να πείθονται οι άνθρωποι, να κερδίζονται με τις επαναστατικές ιδέες, να παρακινούνται μέσω του παραδείγματος και των στέρεων επιχειρημάτων. “Το σημαντικό δεν είναι να δίνεις διαταγές αλλά να πείθεις”, τόνιζε.

Το δεύτερο είναι ότι η υποστήριξη της αλήθειας είχε θεμελιώδη ρόλο στο σύστημα σκέψης και αξιών του. Υπενθύμιζε τακτικά ότι “δεν υπάρχει καλύτερη τακτική, ούτε καλύτερη στρατηγική από την πάλη με καθαρά όπλα, να παλεύεις με την αλήθεια, γιατί είναι τα μόνα όπλα που εμπνέουν εμπιστοσύνη, που εμπνέουν πίστη, ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ηθική”.

Το τρίτο είναι η επιμονή του στην επαναστατική ηθική. Ο σεβασμός του ανθρώπου, ακόμη και των αντίπαλων στρατιωτών στη μάχη ήταν η ηθικο-πολιτική του πυξίδα. Επέμενε πως“η αξιοπρέπεια, η ηθική και η αλήθεια είναι ανίκητα όπλα”.

Το τέταρτο είναι η διαλεκτική, μη δογματική προσέγγιση της θεωρίας. Γι’ αυτό υπογράμμιζε ότι “αυτό που μας οδήγησε στη νίκη, αυτό που μας έφερε ως εδώ που είμαστε σήμερα, είναι η ερμηνεία του μαρξισμού-λενινισμού με δημιουργικό και πρωτότυπο τρόπο, είναι ότι δεν αφήσαμε να μας επιβαρύνουν τα δόγματα”.

Το πέμπτο είναι η προσπάθειά του να πετυχαίνει κάθε φορά τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση ανθρώπων, τη μέγιστη δυνατή ενότητα και συγκέντρωση δυνάμεων ενάντια στον κύριο κάθε φορά εχθρό, και όλα αυτά χωρίς εκπτώσεις από τη βασική επαναστατική κατεύθυνση. Διακήρυσσε την ευλυγισία στις μεθόδους και την απόλυτη σταθερότητα στις αρχές και στους στόχους.

Το έκτο είναι ότι ο Φιντέλ Κάστρο μίλησε καθαρά, ήδη το 1992 στον ΟΗΕ, για τον κίνδυνο αφανισμού του ανθρώπινου είδους όχι μόνο λόγω της πιθανότητας χρήσης πυρηνικών όπλων αλλά εξαιτίας της καταστροφής του περιβάλλοντος και της κλιματικής κρίσης. Επισήμανε τις βαριές ευθύνες του καπιταλιστικού συστήματος, της ιμπεριαλιστικής ιδεολογίας και των κυβερνήσεων για το διαφαινόμενο αδιέξοδο. Έγραφε επίσης το 2010 ότι “πολλοί λίγοι φαντάζονται πόσο κοντά μπορεί να είναι η εξαφάνιση του είδους μας”. Ταυτόχρονα όμως εξέφραζε την αισιοδοξία του ότι το ανθρώπινο είδος, οι λαοί θα βρουν τον τρόπο να εγερθούν και να αλλάξουν ριζικά την κατάσταση.

Την 1η Μαϊου 2000 στην Πλατεία της Επανάστασης στην Αβάνα είχε συνοψίσει την αντίληψή του ως εξής: “Επανάσταση είναι ισότητα και ελευθερία πλήρεις, είναι να σε μεταχειρίζονται και να μεταχειρίζεσαι τους άλλους ως ανθρώπινες υπάρξεις, είναι να υπερασπίζεσαι αξίες για τις οποίες αξίζει κάθε θυσία, είναι σεμνότητα, ανιδιοτέλεια, αλτρουισμός, αλληλεγγύη, ηρωισμός, είναι να παλεύεις με τόλμη, εξυπνάδα και ρεαλισμό, είναι να μην ψεύδεσαι ποτέ και να μην παραβιάζεις τις ηθικές αρχές, είναι βαθιά πεποίθηση ότι δεν υπάρχει δύναμη στον κόσμο ικανή να κατανικήσει τη δύναμη της αλήθειας και των ιδεών. Επανάσταση είναι ενότητα, είναι ανεξαρτησία, είναι να παλεύεις για τα όνειρά μας για δικαιοσύνη στην Κούβα και σε όλο τον κόσμο, που είναι η βάση του πατριωτισμού μας, του σοσιαλισμού μας, και του διεθνισμού μας”.

Ήταν ο Φιντέλ Κάστρο αλάνθαστος; Προφανώς όχι, καθώς κανένας δεν μπορεί να είναι. Ήταν όμως αδιαμφισβήτητα ένας άνθρωπος του μέλλοντος. Καθώς η σημερινή εποχή μαστίζεται στο έπακρο από όλα εκείνα τα οποία αντιπάλεψε ο Κάστρο, η θεωρία και η πράξη του έχουν να προσφέρουν στον 21ο αιώνα τις αξίες και το όραμα ενός αυριανού καλύτερου, ασφαλέστερου κόσμου.

εφημ . Documento, 2/8/2026

Οι δημοσκοπήσεις και όλα τα στοιχεία δείχνουν τη βαθιά και δικαιολογημένη δυσπιστία του λαού προς το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα και τις όποιες παραλλαγές του. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να προσεγγίσει υψηλά ποσοστά αποδοχής ενώ το ποσοστό της εκλογικής συμμετοχής είναι χαμηλό.

Παράλληλα, η επιδείνωση των συνθηκών ζωής των εργαζομένων θα συνεχιστεί. Η παγκόσμια και εσωτερική κρίση, μαζί με τις κυρίαρχες πολιτικές, στις διάφορες παραλλαγές τους, οδηγούν σε ολοένα και μεγαλύτερη φτωχοποίηση των πολλών και ταυτόχρονα συσσώρευση πλούτου στα χέρια λίγων. Οι ανισότητες κάθε μέρα γίνονται πιο κραυγαλέες από ποτέ. Σε αυτό το πλαίσιο οι μικροπαρεμβάσεις ανακούφισης δεν μπορούν να ανατρέψουν τη γενική τάση φτωχοποίησης αλλά μόνο να προσφέρουν παροδική ελάφρυνση που γρήγορα εξανεμίζεται.

Απαιτείται μια στροφή, αν θέλουμε να αντιμετωπιστεί η ρίζα των προβλημάτων και να βελτιωθεί η κατάσταση (βλ. περισσότερα στο Δ. Καλτσώνης, Θ. Μαριόλης, Κ. Παπουλής, Μετωπικό πρόγραμμα διεξόδου από την κρίση, εκδ. Κοροντζή). Για παράδειγμα, ως άμεσο μέτρο απαιτείται η πραγματική αντιμετώπιση της ακρίβειας, που μπορεί να γίνει μόνον με δραστικό περιορισμό των κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων. Απαιτείται επίσης η επιβολή προοδευτικής φορολογίας στο μεγάλο κεφάλαιο με ταυτόχρονη ελάφρυνση της φορολόγησης των μισθωτών και των μικρομεσαίων.

Από εκεί και πέρα χρειάζεται μια δέσμη παρεμβάσεων για βαθύτερες αλλαγές με στόχο την ανάταξη της οικονομίας και του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων. Υπάρχει πληθώρα μελετών και ερευνών συναδέλφων οικονομολόγων και πολιτικών επιστημόνων που τεκμηριώνουν τη δυνατότητα και την αναγκαιότητά τους.

Μια πρώτη δέσμη πρέπει να είναι η εθνικοποίηση των πρώην ΔΕΚΟ και άλλων επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας, ιδίως των τραπεζών, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα χάραξης οικονομικής πολιτικής και ελάφρυνσης των βαρών που πέφτουν στις πλάτες των ασθενέστερων. Μαζί με αυτό χρειάζεται ένα Εθνικό Δημοκρατικό Σχέδιο κοινωνικής και οικονομικής ανασυγκρότησης με στόχο την ανάπτυξη της βιομηχανίας, της αγροτικής παραγωγής, την προστασία των μικρών επιχειρήσεων.

Ταυτόχρονα απαιτείται στροφή στην κοινωνική πολιτική ξεκινώντας με την κατάργηση όλης της αντεργατικής – αντικοινωνικής νομοθεσίας και του νόμου για τα ιδιωτικά “πανεπιστήμια”. Είναι αναγκαίος ο υπερδιπλασιασμός των κρατικών δαπανών για την παιδεία και την υγεία με στόχο τη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων αλλά και τη δημιουργία όρων για την οικονομική ανάπτυξη.

Η εφαρμογή των ανωτέρω θα σκοντάψει δίχως άλλο στους περιορισμούς και τις πολιτικές που επιβάλλει η ΕΕ. Χρειάζεται επομένως αναπροσανατολισμός με αναζήτηση οικονομικών συνεργασιών με άλλες χώρες (Κίνα, χώρες BRICS κά.) και απειθαρχία και αποδέσμευση από τις κατευθύνσεις της παρακμάζουσας ΕΕ. Σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής επείγει η υπεράσπιση της ειρήνης, του διεθνούς δικαίου και η πλήρης απεμπλοκή της χώρας μας από τους πολέμους (Ιράν, Ουκρανία) και τους κάθε λογής στρατιωτικούς συνασπισμούς.

Όλα αυτά πρέπει να συνοδευθούν από μέτρα ριζικού εκδημοκρατισμού, που θα ξηλώσουν το διεφθαρμένο κυρίαρχο πολιτικό σύστημα και τον κρατικό μηχανισμό που το στηρίζει.

Γνωρίζω ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα φαντάζει και είναι ριζοσπαστικό. Όμως σε περιόδους κρίσεων, τα ημίμετρα οδηγούν στην καλύτερη περίπτωση στην ανακύκλωση των προβλημάτων. Η ελπίδα χρειάζεται τόλμη. Αλλιώς η πικρή απογοήτευση θα περιμένει και πάλι στη γωνία.