εφημ. Documento, 4/10/2026

Η πρόσφατη συνάντηση Τραμπ και Σι Ζινπίνγκ στις ΗΠΑ, έδειξε, όπως και η προηγούμενη συνάντησή τους στο Πεκίνο, ότι βρισκόμαστε σε μια νέα εποχή. Ο ηγέτης της Κίνας προσήλθε με τον αέρα υπεροχής της ήρεμης δύναμης. Ο Τραμπ αντίθετα, παρά την αλαζονεία του, υποδέχθηκε τον Κινέζο πρόεδρο ως ισότιμό του, αν όχι κάτι περισσότερο.

Οι δύο ηγέτες προσπάθησαν να καθορίσουν ένα πλαίσιο στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων. Αλλά το μόνο σημαντικό από τα οκτώ σημεία που συμφωνήθηκαν είναι η αμοιβαία μείωση δασμών σε εισαγωγές αξίας περίπου 30 δις δολαρίων. Αυτό συνιστά μια ακόμη υποχώρηση του Τραμπ από την πολιτική εμπορικού πολέμου.

Το παραπάνω πλαίσιο και οι όποιες συμφωνίες υπάρξουν στο μέλλον δεν θα αναιρέσουν τον ανταγωνισμό των δύο κρατών για την κυριαρχία στην παγκόσμια οικονομία. Τα γεγονότα είναι αμείλικτα. Οι ΗΠΑ είναι μια δύναμη σε τροχιά παρακμής, ενώ η Κίνα είναι μια χώρα σε φάση δυναμικής ανόδου. Με όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης το ΑΕΠ των ΗΠΑ αντιπροσωπεύει το 14,6% του παγκόσμιου, ενώ της Κίνας το 20%. Αν δούμε την εξέλιξη του ΑΕΠ των δύο χωρών τις τελευταίες δεκαετίες, η τάση των ΗΠΑ είναι πτωτική, της Κίνας ανοδική. Οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν το 16-17% της παγκόσμιας μεταποίησης ενώ η Κίνα το 31% με τάση ανοδική.

Οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη μέχρι τώρα στρατιωτική τους υπεροπλία για να αναχαιτίσουν την καθοδική πορεία, να περισφίξουν οικονομικά και στρατιωτικά την Κίνα. Προσπαθούν να επιβάλλουν πλήρως το δόγμα Μονρόε στη Λ. Αμερική, να ελέγξουν την κεντρική Ασία, να επεκτείνουν τη στρατιωτική τους παρουσία παντού (πχ. Γριλανδία), υποθάλπουν τη στρατιωτικοποίηση της Ιαπωνίας. Όμως οι εξελίξεις στο Ιράν και η αποτυχία του εμπορικού πολέμου ενάντια στην Κίνα δείχνουν τις δυσκολίες αν όχι το αδιέξοδό τους.

Αντίθετα η Κίνα προσδοκά να πέσει στα χέρια της η παγκόσμια οικονομική κυριαρχία ως ώριμο φρούτο. Ακολουθεί μια ενεργητική πολιτική στρατηγικής υπομονής, δηλώνει υποστηρικτής της παγκοσμιοποίησης και της κατάργησης των οικονομικών συνόρων, αφού αυτός είναι ο δρόμος για την κυριαρχία της κινεζικής οικονομίας. Παράλληλα δηλώνει το σεβασμό της στο διεθνές δίκαιο. Εξάλλου δεν έχει ανάγκη την παραβίασή του καθώς η οικονομική της δυναμική δεν απαιτεί κάτι τέτοιο.

Είναι απίθανο να παραχωρήσουν οι ΗΠΑ τη διεθνή πρωτοκαθεδρία στην Κίνα, όπως έπραξε η Βρετανία με τις ΗΠΑ μετά το β’ παγκόσμιο πόλεμο. Ένας συνολικός διακανονισμός όπου οι ΗΠΑ θα δεχθούν τον δεύτερο ρόλο δεν πρέπει να αναμένεται. Οι ΗΠΑ δεν θα παραιτηθούν από την παγκόσμια κυριαρχία. Θα συνεχίσουν να αντιδρούν με τη λογική του πληγωμένου θηρίου. Θα εντείνουν την επιθετικότητα σε διάφορα σημεία του πλανήτη με στόχο να θέσουν ή να διατηρήσουν κράτη και κυβερνήσεις υπό τη δική τους επιρροή και έλεγχο, να στερήσουν την Κίνα από αγορές, πρώτες ύλες, εμπορικούς εταίρους, συνεργάτες. Δεν μπορούν να πλήξουν άμεσα την Κίνα, ούτε οικονομικά ούτε στρατιωτικά αλλά θα επιχειρούν κομμάτι κομμάτι να της αφαιρούν τις επιτυχίες. Ο κίνδυνος για γενίκευση -έστω και μη προγραμματισμένη- της σύγκρουσης θα παραμένει.

Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να συμμετέχει σε αυτή τη σύγκρουση γιγάντων και μάλιστα με το μέρος της δύναμης που παρακμάζει και κουρελιάζει το διεθνές δίκαιο. Αντίθετα, έχει συμφέρον να απεμπλακεί πλήρως και να καλλιεργήσει πολύπλευρες οικονομικές σχέσεις, σε ισότιμη βάση, τόσο με την Κίνα όσο και με τις χώρες της ομάδας BRICS.