εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 26/10/2022

Η Τέχνη του πολέμου του Σουν Τσου διδάσκει ότι ο ηγέτης πρέπει να παραμένει ήρεμος και ότι η καλύτερη στρατηγική είναι “να επιτίθεσαι εναντίον της στρατηγικής του αντιπάλου”.

Η ελληνική πολιτική ηγεσία, διαχρονικά, δεν ακολουθεί καμία από τις παραπάνω αρχές. Δεν παραμένει ήρεμη και ας διακηρύσσει κάτι τέτοιο στα λόγια. Δεν εξουδετερώνει τη στρατηγική της έντασης που ακολουθεί το αντιδραστικό καθεστώς της Άγκυρας. Οι πράξεις δείχνουν το αντίθετο. Η ανάπτυξη βαλλιστικού πυραύλου από την Τουρκία κινδυνεύει να παρασύρει σε ακόμη πιο δυσβάσταχτη κούρσα εξοπλισμών. Άλλωστε πολλοί θα είναι οι καλοθελητές που έχουν συμφέρον να σπρώξουν προς τα εκεί για να γεμίσουν τα ταμεία των εταιρειών τους.

Χρειάζονται εξοπλιστικά προγράμματα; Ναι αλλά άλλου είδους, τα οποία μάλιστα είναι φθηνότερα και αποτελεσματικότερα. Να αποφεύγεις τα ισχυρά σημεία του αντιπάλου και να αξιοποιείς τα αδύναμα είναι μια βασική αρχή της επιστήμης και της τέχνης του πολέμου, που έχει διατυπωθεί από τον Σουν Τσου στην αρχαιότητα μέχρι τους σύγχρονους αμερικανούς θεωρητικούς.

Αυτό σημαίνει ότι στα πανάκριβα οπλικά συστήματα του αντιπάλου, πρέπει να αντιταχθούν διαφορετικές, πιο ευκίνητες λύσεις. Παράδειγμα: σύμφωνα με πηγές της πολεμικής αεροπορίας που έχουν δημοσιευθεί στον τύπο, τα πανάκριβα F-35 ή τα RAFALE δεν είναι τα καταλληλότερα για την άμυνα της χώρας. Ο προορισμός τους είναι κυρίως να ενταχθούν στο ΝΑΤΟϊκό οπλοστάσιο στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση στέλνει διαρκώς όπλα στην Ουκρανία ενώ φημολογείται ότι θα αποστείλει ακόμη και τους πυραύλους S-300.

Αντιθέτως, υπάρχουν εμπειρίες που θα έπρεπε να μελετηθούν και αξιοποιηθούν. Η Κίνα, το Ιράν, η Σερβία έχουν αναπτύξει φθηνότερα πυραυλικά συστήματα που μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά πολύ ισχυρότερες δυνάμεις. Όπως υποστηρίζουν πολλοί, το στενό της Ταϊβάν είναι πρακτικά ασφαλισμένο από την Κίνα έναντι των πανίσχυρων και πανάκριβων αμερικανικών αεροπλανοφόρων με τη χρήση ενός πολύ φθηνότερου πλέγματος αντιπλοϊκών πυραύλων.

Γι΄αυτό, σύμφωνα με προτάσεις ειδικών, αντί για τις πανάκριβες και δυσκίνητες εξοπλιστικές πλατφόρμες που μας πωλούν οι νατοϊκοί σύμμαχοι, απαιτείται ένα νέο αμυντικό δόγμα. Αυτό θα βασίζεται στην αντίληψη της γρήγορης συγκέντρωσης και αποσυγκέντρωσης δυνάμεων ανάλογα με το γεωγραφικό χώρο έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ευνοϊκή κάθε φορά ισορροπία ισχύος. Θα δίνει παράλληλα έμφαση στη λογική του πιο αποτελεσματικού, φθηνού, βασισμένου στις νέες τεχνολογίες βληματοκεντρικού πολέμου. Θα πρέπει να βασίζεται επίσης στην αυτοδύναμη αμυντική πολιτική, χωρίς την αποδεδειγμένα πολλάκις υπονομευτική νατοϊκή παρουσία.

Υπάρχουν διεθνή παραδείγματα χωρών που με παρόμοια αμυντική λογική διασφαλίζουν εδώ και δεκαετίες την εδαφική τους ακεραιότητα και την ειρήνη. Ένα από αυτά είναι η Κούβα, ανεξάρτητα από τη γνώμη που έχει κανείς για το κοινωνικο-πολιτικό της σύστημα. Ο μικρός αυτός Δαυίδ κρατά με ασφάλεια μακριά τον τόσο κοντινό της γεωγραφικά Γολιάθ, τις ΗΠΑ δηλαδή.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 21/10/2022

Η εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου αποτελεί ένδειξη των φιλοδοξιών και των δυνατοτήτων του τουρκικού κατεστημένου, που προσπαθεί να εδραιώσει την Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη. Υπάρχει λόγος ανησυχίας για την Ελλάδα; Πως μπορεί η χώρα μας να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη απειλή; Θα πρέπει, νομίζω, να ακολουθήσει τέσσερεις δοκιμασμένες αρχές.

Πρώτη: να κρατάς χαμηλό προφίλ, να παρατηρείς ήρεμα τα τεκταινόμενα, να ασχολείσαι με τις διεθνείς υποθέσεις ήρεμα, να ξέρεις να περιμένεις.

Τα ψευτο-πατριωτικά νταηλίκια, η φραστική επίδειξη δύναμης, οι εθνικιστικές κορώνες βλάπτουν, δεν βοηθούν.

Δεύτερη: να μην εμπλέκεσαι σε συγκρούσεις, να μην δημιουργείς εχθρούς, να μην διεκδικείς την ηγεσία για συμφέροντα άλλων.

Η εμπλοκή μας στον πόλεμο ΝΑΤΟ-Ρωσίας καθιστά τη χώρα μας εν δυνάμει στόχο ιδίως σε περίπτωση παραπέρα κλιμάκωσης. Το ίδιο και η συμμετοχή της Ελλάδας στον “πόλεμο των αγωγών” τίποτα καλό δεν κομίζει ενώ την εμπλέκει σε επικίνδυνους και ίσως θανάσιμους ανταγωνισμούς. Αποδυναμώνεται η διεθνής της παρουσία, καθώς δημιουργεί εχθρούς, χάνει τα όποια ερείσματα μπορούσε να αναζητήσει. Σε αντίθετη ακριβώς λογική κινείται η Άγκυρα η οποία διατηρεί οικονομικές, διπλωματικές ακόμη και αμυντικού χαρακτήρα σχέσεις με τη Ρωσία, παρά το γεγονός ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Ενώ η επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών για τρίτη φορά μέσα σε λίγους μήνες στην Ουκρανία και η λογική του καλού νατοϊκού μαθητή είναι το λιγότερο άστοχη. Η Τουρκία είναι εκείνη που συνιστά κίνδυνο για την εδαφική μας ακεραιότητα, όχι η Ρωσία.

Τρίτη: να μην εξαρτάσαι από κανέναν, ιδιαίτερα στα αμυντικά ζητήματα.

Η αρχή αυτή είναι επιβεβαιωμένη αμέτρητες φορές στην παγκόσμια ιστορία. Χρειάζεται διαφοροποίηση των πηγών εξοπλισμού. Η μονομερής εξάρτηση από ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία εγκυμονεί κινδύνους. Στο παρελθόν οι ΗΠΑ διέκοψαν τη ροή ανταλλακτικών προς τη χώρα μας ευννοώντας έτσι τα τουρκικά σχέδια. Στο ΝΑΤΟ εξάλλου εξακολουθεί να ισχύει το λεγόμενο δόγμα Λουνς (Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ 1971-1984): “το ΝΑΤΟ ως οργανισμός δεν αναμειγνύεται σε πιθανές διαφορές ανάμεσα σε συμμάχους”. Αντιθέτως, η Τουρκία έπραξε ορθά με την προμήθεια των S-400 από τη Ρωσία. Αξιοποιώντας τους μάλιστα κατάφερε να αναπτύξει τον υπό δοκιμή βαλλιστικό πύραυλο.

Τέταρτη: να υψώνεις τη σημαία του διεθνούς δικαίου και της φιλίας των λαών με συνέπεια.

Έτσι θα απονομιμοποιείται η εθνικιστική προπαγάνδα Ερντογάν που παρουσιάζει την Τουρκία θιγόμενη και αδικημένη. Δεν πρέπει να υποτιμάται η σημασία της κοινής γνώμης στην Τουρκία όσο και ευρύτερα. Οι κυβερνήσεις είναι αναγκασμένες να λαμβάνουν υπόψη τους την κοινή γνώμη, τις διαμαρτυρίες, τα φιλειρηνικά αισθήματα και κινήματα των λαών. Η καλλιέργεια φιλίας και αλληλεγγύης ανάμεσα τους λαούς, ανάμεσα στους κοινωνικούς τους φορείς, μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μοχλό στον αγώνα για ειρήνη και αμοιβαίο σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων στη βάση του διεθνούς δικαίου.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 14/10/2022

Δανείζομαι τον τίτλο από το βιβλίο του γνωστού νομπελίστα συγγραφέα Ζοζέ Σαραμάγκου. Φοβάμαι ότι αποδίδει ολοένα και περισσότερο την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε και το δρόμο στον οποίο βαδίζουμε.

Το 1915 μαινόταν ήδη ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, το μεγάλο μακελειό των λαών. Οι δυο συνασπισμοί μάχονταν για την κατανομή των σφαιρών επιρροής, των αγορών, των αποικιών. Δέκα εκατομμύρια νεκρούς κόστισε αυτή η αντιπαράθεση. Οι σύμμαχοι της Ελλάδας, Αγγλία και Γαλλία, προσπαθούσαν να πείσουν την ηγεσία της χώρας μας να εισέλθει στον πόλεμο στο πλευρό τους. Μια από τις προτάσεις που κατατέθηκαν προς την ελληνική κυβέρνηση περιελάμβανε τα παρακάτω δυο σημεία. Πρώτο, ότι θα της παραχωρηθεί μετά τον πόλεμο η δυτική Μικρά Ασία και η περιοχή της Γευγελής στη Βόρεια Μακεδονία. Δεύτερο, ότι θα έπρεπε η Ελλάδα να παραχωρήσει την Καβάλα και τη Δράμα στη Βουλγαρία προκειμένου να πειστεί η τελευταία να προσχωρήσει επίσης στην Αντάντ.

Τέτοιου είδους επικίνδυνες υποσχέσεις, άνομες συναλλαγές, εκβιασμοί, απειλές βρίσκονται πάντοτε στην ημερήσια διάταξη στις ταραγμένες εποχές της αναδιανομής της ισχύος ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε όλοι: χάος, πείνα, θάνατος, προσφυγιά, μικρασιατική καταστροφή.

Έτσι και σήμερα ΝΑΤΟ και Ρωσία αντιμάχονται σε έναν πόλεμο που μέρα με τη μέρα κλιμακώνεται. Οι ΗΠΑ έχουν στόχο να διατηρήσουν την παγκόσμια ηγεμονία τους, περισφίγγοντας ανάμεσα στα άλλα τη θηλειά γύρω από τη Ρωσία, στερώντας της το “ζωτικό της χώρο”, τις χώρες δηλαδή εκείνες της περιμέτρου της, όπου παραδοσιακά ασκούσε την επιρροή της. Η Ρωσία από την άλλη μάχεται να διατηρήσει αυτή την επιρροή, προφασιζόμενη την προστασία των ρωσόφωνων πληθυσμών και διεξάγοντας ένα δήθεν αντιφασιστικό αγώνα, όπου οι φασιστικές λεγεώνες των Ουκρανο-νατοϊκών (τάγμα Αζόφ) μάχονται με τις αντίστοιχες της Ρωσίας (Καντίροφ, Βάγκνερ).

Οι πυρηνικές απειλές βγήκαν από το συρτάρι και τέθηκαν πάνω στο τραπέζι. Ο κίνδυνος του ολέθρου πλανιέται πάνω από τα κεφάλια μας. Η ελληνική κυβέρνηση εμπλέκει ολοένα και πιο βαθιά τη χώρα μας στον πόλεμο αυτό. Πέρα από την Αλεξανδρούπολη και τη Σούδα, που έχουν γίνει ορμητήρια του πολέμου, τελευταίο βήμα υπήρξε η συμμετοχή ελληνικού ιπτάμενου ραντάρ στην κατόπτευση των κινήσεων του ρωσικού στρατού.

Οι σύμμαχοι μας υπόσχονται, όπως και τότε, διαμεσολάβηση με την Τουρκία, αρκεί να είμαστε δεδομένοι και πειθήνιοι στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Αλλά ο “διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες”. Για παράδειγμα, με την τροπολογία Μενέντες υποτίθεται ότι θα πωλούνταν τα F-16, μόνο αν έμπαινε κάποιο φρένο στην τουρκική επιθετικότητα. Υπήρχαν εξαρχής πολλοί λόγοι για να αμφιβάλλουμε για την ειλικρίνειά της. Όμως ακόμη και αυτή η τροπολογία αποσύρθηκε και απέμεινε μόνο μια κούφια υπόσχεση ότι “θα” ασκηθεί βέτο. Η Ελλάδα ¨εκορέσθη από τας συμμαχικάς υποσχέσεις”, όπως έγραφε η Καθημερινή το 1922.

Και όλοι εμείς; Τυφλοί και πειθήνιοι βαδίζουμε; Προς τα που;

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 5/10/2022

Πριν λίγες μέρες ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ απάντησε σε ερώτηση, αν τα νησιά που αμφισβητεί η Τουρκία, ανήκουν στην Ελλάδα ή στην Τουρκία. Απέφυγε να πάρει θέση και δήλωσε σχετικά πως “ενθαρρύνουμε τους Συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ να λύσουν όποιες διαφωνίες μπορεί να έχουν”. Στη συνέχεια, για να αμβλυνθούν κάπως οι αρνητικές εντυπώσεις δηλώθηκε ότι “η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα όλων των χωρών πρέπει να γίνονται σεβαστές και να προστατεύονται. Η κυριαρχία της Ελλάδας σε αυτά τα νησιά δεν αμφισβητείται”. Για αυτή τη “διορθωτική” παρέμβαση η κυβέρνηση έπευσε να θριαμβολογήσει. Επιστρατεύοντας την τέχνη της ερμηνείας, προσπάθησε να συγκαλύψει την ουσία της αμερικανικής τοποθέτησης.

Για όποιον όμως δεν θέλει να εθελοτυφλεί, είναι φανερό ότι οι ΗΠΑ κράτησαν για μια ακόμη φορά πολιτική ίσων αποστάσεων. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι εμμέσως ανοίγουν την πόρτα στις τουρκικές αμφισβητήσεις και διεκδικήσεις. Ας θυμηθούμε ότι αυτή είναι μια πάγια πολιτική τους. Με παρόμοιο τρόπο είχε απαντήσει ο 1996 ο τότε εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ Νίκολας Μπερνς: “οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν ελληνική ή τουρκική κυριαρχία στα Ίμια. Μπορεί να είναι και μερικά άλλα νησιά ή μικρές νησίδες επί των οποίων έχουμε παρόμοια θέση”.

Αυτά μάλιστα λέγονται όταν το ζήτημα της κυριαρχίας των νησιών είναι απολύτως λυμένο από άποψη διεθνούς δικαίου. Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 στα άρθρα 12 και 16 ξεκαθάριζε ότι στην Τουρκία περιέρχονται μόνο τα νησιά Ίμβρος, Τένεδος, Λαγούσες και όσα βρίσκονταν εντός 3 μιλίων από τις τουρκικές ακτές και δεν παραχωρούνταν ρητά στην Ελλάδα. Σε ό,τι αφορά τα Δωδεκάννησα, από την ιταλοτουρκική Συνθήκη του 1932 και τη Συνθήκη του Παρισιού του 1947 προκύπτει χωρίς αμφιβολία ότι τα νησιά περιήλθαν στην ελληνική επικράτεια αφού η Ελλάδα υπήρξε ο καθολικός διάδοχος της Ιταλίας στην περιοχή.

Μέσα σε αυτή την ανησυχητική ατμόσφαιρα, περιφερειακή και διεθνή, είναι χρήσιμη η αναζήτηση τυχόν ιστορικών αναλογιών. Το 1919, ο Λόυντ Τζωρτζ δεν έπαιρνε ίσες αποστάσεις αλλά, πολύ περισσότερο, έπλεκε το εγκώμιο της Ελλάδας λέγοντας στο Βρετανικό Κοινοβούλιο ότι “οι Έλληνες είναι ο λαός του μέλλοντος στη μεσογειακή Ανατολή. Θα γίνουν οι πρώτοι φύλακες της μεγάλης οδού που εξασφαλίζει την ενότητα της Συμπολιτείας”. Ακολούθησε τρία χρόνια μετά η εγκατάλειψη της Ελλάδας και η μικρασιαστική καταστροφή.

Αυτό συνέβη εκατό χρόνια πριν. Γι’ αυτό ας διδαχτούμε από την ιστορία. Η ειρήνη και η εθνική κυριαρχία μπορούν να υπηρετηθούν πρώτο, από μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, αδέσμευτη από τις ΝΑΤΟϊκές επιλογές και δεύτερο, από μια βασισμένη στο λαϊκό παράγοντα εσωτερική και αμυντική πολιτική.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 23/9/2022

Οι δηλώσεις Ερντογάν στον ΟΗΕ συνιστούν αδιαμφισβήτητα μια επικίνδυνη κλιμάκωση της επιθετικότητας του τουρκικού αντιδραστικού καθεστώτος. Η διαστροφή της πραγματικότητας και η υποκρισία αναδύονται σε όλο τους το μεγαλείο. Το κράτος εκείνο που έχει εισβάλλει σε Κύπρο, Συρία, Λιβύη, Ιράκ, που δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση για το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, μιλά στο όνομα του διεθνούς δικαίου που τόσο κατάφωρα παραβιάζει.

Πρωτοφανές; σε καμιά περίπτωση. Ο μεγάλος μας σύμμαχος -της Τουρκίας και της Ελλάδας- οι ΗΠΑ είναι οι πρωταθλητές της υποκρισίας και της παραβίασης του διεθνούς δικαίου. Έχουν πραγματοποιήσει εκατοντάδες στρατιωτικές επεμβάσεις ανά τον κόσμο και δεν έχουν κυρώσει τη σύμβαση για το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Ενώπιον της επικίνδυνης κλιμάκωσης η ελληνική κυβέρνηση, σαν τη στροθοκάμηλο, κοιτάζει αλλού. Ατενίζει προς την πλευρά των νατοϊκών και ευρωπαίων συμμάχων προσδοκώντας από εκεί τη σωτηρία. Λες και δεν υπάρχει ιστορική μνήμη τόσο για παλαιότερες εμπειρίες όσο και για πρόσφατες: Μ. Ασία, Κύπρος, κρίση στο Αιγαίο 1976, ξανά το 1987, Ίμια. Παραγνωρίζει ότι ακόμη και έμπειροι διπλωμάτες, ευνοϊκά προσκείμενοι προς τις ευρωνατοϊκές προσεγγίσεις, κρίνουν ως “ιδιαίτερα ήπιες” τις πρόσφατες σχετικές τοποθετήσεις του Ζοζέπ Μπορέλ.

Παραγνωρίζει επίσης ότι οι μοναδικές περιπτώσεις που μπήκε κάποιο φρένο στην επιθετικότητα της Άγκυρας ήταν όταν, υπό την πίεση της κοινής γνώμης, ο Κ. Καραμανλής οδήγησε τη χώρα εκτός στρατιωτικού σκέλους του ΝΑΤΟ και όταν ο Α. Παπανδρέου απείλησε με κλείσιμο των βάσεων και έστειλε τον υπουργό Εξωτερικών για συνεννοήσεις στο αντίπαλο στρατόπεδο, στη Σόφια. Οι δυο αυτές κινήσεις, παρότι ημιτελείς, απέδειξαν ότι η διασφάλιση της ειρήνης και της κυριαρχίας βρίσκονται στον αντίποδα του δήθεν νατοϊκού μονόδρομου. Βρίσκονται στην ενεργητική, ανεξάρτητη, φιλειρηνική εξωτερική πολιτική.

Η αδυσώπητη πραγματικότητα μας πείθει ότι όσο ο Ερντογάν αναπτύσσει σχέσεις με τους αντιπάλους των ΗΠΑ, τόσο πιο χρήσιμος είναι για το ΝΑΤΟ και τόσο περισσότερο θα ικανοποιούνται οι επιδιώξεις του σε βάρος της Ελλάδας. Αντίστροφα, όσο πιο δεδομένη και προβλέψιμη είναι η όποια ελληνική κυβέρνηση, τόσο περισσότερο θα οδηγείται σε υποχωρήσεις στο όνομα της ενότητας της νατοϊκής συμμαχίας. Για παράδειγμα, όσο η Αλεξανδρούπολη και η υπόλοιπη Ελλάδα μετατρέπονται σε Σούδα, τόσο θα αυξάνεται το ενδεχόμενο οι αμερικανικές βάσεις να παίξουν ανάλογο ρόλο με εκείνο που έπαιξε η Σούδα το μοιραίο καλοκαίρι του 1974.

Διανύουμε μια εποχή που στον κόσμο, όχι μόνο η γειτονιά μας, έχουν ανοίξει “οι ασκοί του Αιόλου” εξαιτίας της όξυνσης της διαπάλης για σφαίρες επιρροής, τόσο των μεγάλων δυνάμεων όσο και των περιφερειακών. Αν δεν κοιτάξουμε κατάματα την αλήθεια, αν δεν ληφθούν γενναίες, ρηξικέλευθες αποφάσεις, οι θύελλες δεν θα αργήσουν να μετατραπούν σε νεκροταφείο της ειρήνης και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Ο στρουθοκαμηλισμός, ανεξάρτητα από τις αιτίες του, είναι επικίνδυνος.

εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 15/9/2022

Το ενδεχόμενο κλιμάκωσης των τουρκικών απειλών μέχρι τον πόλεμο δεν μπορεί να αποκλειστεί. Πρώτο γιατί έτσι ίσως το καθεστώς καταφέρει να αντιμετωπίσει την εσωτερική κρίση, ακόμη και να αναβάλλει τις εκλογές. Δεύτερο και σημαντικότερο επειδή η κυβέρνηση Ερντογάν διεκδικεί, αρπάζει ό,τι μπορεί και απ’ όπου μπορεί και στη συνέχεια διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

Οι ΗΠΑ χρειάζονται την Τουρκία ως στρατηγικό σύμμαχο εναντίον Ρωσίας και Κίνας. Γι’ αυτό ανέχονται, λιγότερο ή περισσότερο, τις όποιες διεκδικήσεις και πρωτοβουλίες της, ενώ στην ίδια λογική η ΕΕ εντάσσει την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα. Από την άλλη, η Τουρκία ως περιφερειακή δύναμη μπορεί εν μέρει να επιβάλλει καταστάσεις τις οποίες οι ΗΠΑ δεν μπορούν πάντοτε να αποτρέψουν ακόμη και αν το ήθελαν.

Συνεπώς, οι ΗΠΑ (και η ΕΕ ως ουραγός τους) σε μια θερμή κρίση Ελλάδας Τουρκίας θα έρχονταν μόνο εκ των υστέρων να κερδίσουν από το ρόλο του επιδιαιτητή, επικυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τα τυχόν τουρκικά κεκτημένα. Αυτό έγινε στην Κύπρο το 1974, στα Ίμια το 1996. Με αυτά τα δεδομένα και τις εμπειρίες είναι επικίνδυνη η εναπόθεση της άμυνας της χώρας μας στους συμμάχους, όπως συνηθίζουν οι κυβερνήσεις μας.

Στην ταραγμένη εποχή που ζούμε, η υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας μας προϋποθέτει αποτρεπτική ικανότητα βασισμένη σε έξι πυλώνες:

Πρώτο, ισχυρή ανεξάρτητη εθνική οικονομία, στοιχειωδώς επαρκής βιομηχανική και τεχνολογική βάση, εθνική αμυντική βιομηχανία, διατροφική επάρκεια. Δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική άμυνα της χώρας όταν η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, τα λιμάνια βρίσκονται στα χέρια ιδιωτικών μεγάλων συμφερόντων και μάλιστα ξένων επιχειρήσεων.

Δεύτερο, διαφοροποίηση πηγών εξοπλισμού. Όσο εξαρτιόμαστε μονομερώς από Η.Π.Α.-Γερμανία, θα είμαστε έρμαιο των δικών τους επιλογών και παζαριών με την Άγκυρα. Δεν μπορεί να διασφαλιστεί η άμυνα, όταν ανά πάσα στιγμή οι αμερικανοΝΑΤΟϊκές βάσεις μπορούν να υπονομεύσουν την άμυνα της χώρας, όπως έχουν πράξει στο παρελθόν.

Τρίτο, ριζική υπέρβαση των σημερινών πολιτικών που αυξάνουν τις κοινωνικές ανισότητες, τη φτώχεια, τις αδικίες, που διχάζουν με αντιδημοκρατικές πρακτικές, όπως οι υποκλοπές, και καταρρακώνουν τελικά το ηθικό του λαού.

Τέταρτο, νέο αμυντικό δόγμα, που θα δίνει έμφαση στη λογική του πιο αποτελεσματικού, φθηνού, βασισμένου στις νέες τεχνολογίες βληματοκεντρικού πολέμου αντί για τις πανάκριβες και δυσκίνητες εξοπλιστικές πλατφόρμες που μας πωλούν πανάκριβα οι σύμμαχοι.

Πέμπτο, μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική εκτός ΝΑΤΟ. Έτσι η Τουρκία θα αντιληφθεί ότι η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει διεθνή στηρίγματα πιο ισχυρά. Και μόνο τότε οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν ίσως να ασκήσουν πιο ισχυρές πιέσεις στην Τουρκία.

Έκτο, πολιτική φιλίας με το αδερφό λαό της Τουρκίας. Συνδικάτα, επιστημονικές και καλλιτεχνικές ενώσεις, προοδευτικά κόμματα, όπως για παράδειγμα η Συμμαχία Εργασίας και Ελευθερίας (HDP, Εργατικό κόμμα Τουρκίας κά.) μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο για την ειρήνη, τον αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και την τήρηση του διεθνούς δικαίου.

Συνέντευξη στον Κυριάκο Λοϊζου, εφημ. Χαραυγή, 11/9/2022

https://dialogos.com.cy/oykraniko-o-pole-os-anadiano-is-ton-agoron-vathia-politiki/

Ερ1 Πιστεύετε ότι υπάρχει η δυνατότητα να δοθεί μία διέξοδος από τις μεγάλες δυνάμεις με σκοπό να τερματιστεί ο πόλεμος; Το θέλουν αυτό οι μεγάλες δυνάμεις, και δη οι ΗΠΑ;

Ο πόλεμος αυτός είναι πόλεμος αναδιανομής των αγορών και των ζωνών επιρροής. Το πραγματικό του υπόβαθρο πρέπει να αναζητηθεί στην παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2008. Οι ΗΠΑ ειδικά, αισθανόμενες πως χάνουν την πρωτοκαθεδρία γίνονται ολοένα και πιο επιθετικές με αιχμή την Κίνα και τη Ρωσία κυρίως. Άλλες δυνάμεις όπως η Ρωσία διεκδικούν το δικό τους ζωτικό χώρο. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από την πρόσφατη δημοσιοποίηση του αμυντικού δόγματός της, όπου για το σκοπό αυτό χρησιμοποιείται το πρόσχημα της προστασίας των εκτός Ρωσίας ρωσόφωνων πληθυσμών. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να φθείρουν τη Ρωσία μέσω της παράτασης του πολέμου στην Ουκρανία, αν και βέβαια μπορεί τελικά να συμβεί το ακριβώς αντίθετο.

Σε κάθε περίπτωση, με το σημερινό συσχετισμό κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, δηλαδή με δεδομένη τη σημερινή αδυναμία των λαών να πιέσουν ή ακόμη περισσότερο να επιβάλουν διεξόδους, ο πόλεμος θα παρατείνεται και ενδεχομένως να επεκτείνεται εντός ή εκτός Ευρώπης. Οι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα είναι τεράστιοι, τα δεινά των λαών ανείπωτα. Επιπλέον, επικρέμαται η απειλή της γενίκευσής του σε παγκόσμιο, του πυρηνικού ολοκαυτώματος αλλά και της κλιματικής κρίσης που εντείνεται λόγω του πολέμου.

Οι λαοί οφείλουν να αναλάβουν το έργο της σωτηρίας της ανθρωπότητας, μια και οι διάφορες ολιγαρχίες είναι παντελώς τυφλωμένες από το κυνήγι του κέρδους και των σφαιρών επιρροής, γεγονός που τις καθιστά ανίκανες και επικίνδυνες. Κλειδί στην υπόθεση αυτή είναι η ενδυνάμωση των λαϊκών κινημάτων με στόχο να ασκήσουν αφόρητη πίεση ή και να μπορέσουν να επιβάλουν σε κάθε χώρα τη μη συμμετοχή στον πόλεμο.

Ειδικότερα για την Ελλάδα ζωτικής σημασίας αναδεικνύεται η διεκδίκηση πέντε σημείων. 1. Άμεση απεμπλοκή από κάθε είδους άμεση ή έμμεση συμμετοχή στον πόλεμο. 2. Μη συμμετοχή στις οικονομικές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, ανάπτυξη ομαλών οικονομικών σχέσεων με όλες τις χώρες, και με τη Ρωσία, ώστε εκτός των άλλων να μην πληρώνουμε πανάκριβα την ενέργεια. 3. Απομάκρυνση των αμερικανο-νατοϊκών βάσεων, έξοδος από το ΝΑΤΟ, τον επιθετικό αυτό οργανισμό. 4. Άσκηση βέτο στις αποφάσεις της ΕΕ που σιγοντάρουν τον πόλεμο των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ και προωθούν τη στρατιωτικοποίηση. Προσωπικά υποστηρίζω την αποδέσμευση από αυτόν τον οργανισμό ο οποίος εκτός των άλλων αποδείχθηκε ότι δεν έχει καμιά σχέση με αλληλεγγύη ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς λαούς και που παροξύνει τις κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες. 5. Ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών στη βάση των αρχών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ για άμεση κατάπαυση του πυρός, επιστροφή στο status quo ante, με μέτρα για να γίνει η Ουκρανία δημοκρατική, ουδέτερη, χωρίς ξένα στρατεύματα, εκτός ΝΑΤΟ ή όποιου άλλου στρατιωτικού συνασπισμού.

Ερ2 Που μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη αυτός ο πόλεμος, αν αναλογιστούμε και την πρωτοφανή κρίση στην ενέργεια που πλήττει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους;

Ο πόλεμος, ακόμη και αν δεν επεκταθεί, θα οδηγήσει σε μια βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση. Οι λαοί της Ευρώπης θα πληρώσουν βαριά τους σχεδιασμούς της ολιγαρχίας των ΗΠΑ και των δικών τους χωρών κυρίως Γερμανίας, Γαλλίας που είναι οι ηγέτιδες δυνάμεις της ΕΕ. Ο πόλεμος μας έχει φέρει και θα μας φέρει στο άμεσο μέλλον μπροστά σε πρωτόγνωρες καταστάσεις. Θα πρέπει να αναλογιστούμε το μέγεθος της καταβύθισης. Αποδεικνύονται τα ψεύδη όλων εκείνων που δεκαετίες τώρα επαίρονταν για το επίπεδο των κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων στην Ευρώπη. Ας μην το κρύβουμε. Η καπιταλιστική παλινόρθωση στην ανατολική Ευρώπη δεν έφερε τη δημοκρατία και την ευημερία στους λαούς, ούτε στην ανατολική ούτε στη δυτική Ευρώπη. Οδήγησε στην παντοδυναμία των ολιγαρχιών που, ασύδοτες πια, χωρίς το φόβο του αντίπαλου δέους ξεκληρίζουν τις κατακτήσεις των λαών και επιδίδονται σε έναν αγώνα ζωής και θανάτου για την αναδιανομή των αγορών. Οι ίδιες ολιγαρχίες ευνοούν όλο και περισσότερο τις ακροδεξιές πολιτικές λύσεις. Θέλω να ελπίζω ότι οι λαοί της Ευρώπης θα συνέλθουν από την παραζάλη, θα συσσωρεύσουν κοινωνικές και πολιτικές εμπειρίες, θα αφυπνισθούν από το λήθαργο.

Ερ3 Ίσως να είναι ριψοκίνδυνο, ωστόσο είναι η πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες που το «φάντασμα» του πυρηνικού ολέθρου εμφανίστηκε πάνω από τους λαούς της Ευρώπης, και όχι μόνο. Πόσο μακριά είμαστε;

Η απειλή του πυρηνικού ολέθρου δυστυχώς έχει επανέλθει. Ήταν το λιγότερο αφελείς όσοι υποστήριζαν ότι η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης εξάλειψε αυτό τον κίνδυνο. Στην πραγματικότητα συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Η ύπαρξη της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων σοσιαλιστικών κρατών πριν το 1990 αποτελούσε παράγοντα ειρήνης και σταθερότητας. Χαλιναγωγούσε και έθετε όρια στις ιμπεριαλιστικές πυρηνικές δυνάμεις. Αυτό είναι ολοφάνερο ειδικά τα τελευταία χρόνια που οι ΗΠΑ καταπάτησαν μια σειρά διεθνείς συμφωνίες για τον έλεγχο και τον περιορισμό των πυρηνικών, με τις απειλές του καθεστώτος Πούτιν για χρήση πυρηνικών αλλά και με τους λίαν επικίνδυνους τυχοδιωκτισμούς του ακροδεξιού καθεστώτος Ζελένσκι που βομβαρδίζει την περιοχή όπου βρίσκεται το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια.

Πρέπει επειγόντως το αντιπολεμικό κίνημα στην Ευρώπη και αλλού να επαναφέρει πιεστικά το αίτημα της κατάργησης των πυρηνικών όπλων, της αποπυρηνικοποίησης διάφορων περιοχών σε πρώτη φάση. Φυσικά, με την υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων και τον παρόντα συσχετισμό δυνάμεων τέτοια αιτήματα δεν θα εισακουστούν. Η λαϊκή πίεση όμως μπορεί να αποτρέψει τα χειρότερα και αυτό είναι ζωτικής σημασίας σήμερα. Μπορεί επίσης να ανοίξει δρόμους για το αύριο.

Ερ4 Βλέπουμε χώρες όπως η Τουρκία, οι οποίες ανέλαβαν ρόλο «συντονιστή» ή διαπραγματευτή με σκοπό την επίλυση, είτε της σύγκρουσης, είτε της επισιτιστικής κρίσης (εξαγωγές σιτηρών κ.ά.) Τι μας λέει αυτό για την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Το τουρκικό αντιδραστικό καθεστώς, μέλος του ΝΑΤΟ και των σχεδιασμών του, ελίσσεται παζαρεύοντας μια καλύτερη θέση. Η Τουρκία είναι μια περιφερειακή δύναμη και διεκδικεί το μερίδιό της. Το θέμα είναι ότι Ελλάδα και Κύπρος, μέσα στο κλίμα αυτό και όντας δεσμευμένες στο ασφυκτικό πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, κινδυνεύουν να υποστούν ήττες. Έτσι, η Ελλάδα αδυνατεί να διαφυλάξει αποτελεσματικά τα κυριαρχικά της δικαιώματα και αντίστοιχα η Κύπρος να ανοίξει το δρόμο για μια διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία χωρίς ξένα στρατεύματα, ξένες βάσεις και “προστάτες”.