εφημ. Documento, 8/2/2026

Οι προτάσεις της κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση συνιστούν μνημείο υποκρισίας και αντιδημοκρατικού αναχρονισμού και οπισθοδρόμησης. Η κυβέρνηση έχει δείξει ότι δεν τρέφει κανένα σεβασμό στο Σύνταγμα. Το ποδοπατά οποτεδήποτε την εμποδίζει στην προώθηση των άνομων συμφερόντων της ολιγαρχίας. Έτσι έπραξε με το άρθρο 16 (ιδιωτικά “πανεπιστήμια”), με το άρθρο 19 (απόρρητο των επικοινωνιών), με την ψήφιση των Μνημονίων τα οποία έχουν σαρώσει κυριολεκτικά τα συνταγματικά δικαιώματα.

Τι επιδιώκει τώρα με την αναθεώρηση; Να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη δημοκρατία, να την καταστήσει απολύτως προσχηματική. Η πρόθεσή της να εντάξει στο Σύνταγμα το λεγόμενο “χρυσό δημοσιονομικό κανόνα” το αποδεικνύει. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το Σύνταγμα θα απαγορεύει στην όποια κοινοβουλευτική πλειοψηφία να νομοθετήσει με τρόπο που θα αυξάνει τις κοινωνικές δαπάνες, που θα αμφισβητεί έστω και στοιχειωδώς τις πολιτικές που φτωχοποιούν το λαό και ευνοούν την πλουτοκρατική ολιγαρχία. Αν βρεθεί στο μέλλον μια τέτοια πλειοψηφία, τότε οι συντηρητικές δυνάμεις στη Βουλή και στη Δικαιοσύνη θα θυμηθούν το Σύνταγμα και θα υποστηρίζουν ότι δεν επιτρέπει να διαταραχθεί η λιτότητα. Μια τέτοια Βουλή, που δεν θα έχει τη στοιχειώδη αυτή δυνατότητα να νομοθετεί όπως θέλει, δεν θα είναι Βουλή, θα είναι απλούστατα κοροϊδία, φύλλο συκής της ολιγαρχίας.

Σε αυτό πρέπει να προστεθούν δύο στοιχεία. Η πρόθεση κατάργησης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων που, αν προχωρήσει, θα σημάνει τη δημιουργία ενός ακραία πελατειακού κράτους. Κάθε κυβέρνηση θα ξηλώνει τους υπαλλήλους για να βάλει τους δικούς της, όπως ακριβώς γινόταν μέχρι το 1911, όταν ο Βενιζέλος κατοχύρωσε συνταγματικά τη μονιμότητα. Και αυτό η κυβέρνηση το ονομάζει εκσυγχρονιστική, όχι αναχρονιστική παρέμβαση.

Επιπλέον, με το νομοσχέδιο για την επέκταση της επιστολικής ψήφου θα πληγεί περαιτέρω η μυστικότητα της ψηφοφορίας. Άρα ακόμη και η στοιχειώδης προϋπόθεση της όποιας δημοκρατικής διαδικασίας θα υπονομευθεί. Τι μένει από τη δημοκρατία αν η ψήφος δεν είναι απολύτως μυστική, αν οι πελατειακές σχέσεις την καθορίζουν και αν η Βουλή δεν μπορεί να ψηφίσει παρά μόνο πολιτικές λιτότητας για το λαό; Ένα άδειο κέλυφος.

Η πρόκληση είναι μεγάλη. Κανένα κόμμα που θέλει να αυτοπροσδιορίζεται ως δημοκρατικό δεν πρέπει να την δεχτεί. Η αντιπολίτευση πρέπει απολύτως να απονομιμοποιήσει τη διαδικασία αυτή, να την καταγγείλει και να αποχωρήσει. Μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για μια Βουλή που λειτουργεί, αντισυνταγματικά, με 297 βουλευτές.

Προοπτικά απαιτείται, νομίζω, η ριζική αλλαγή του συσχετισμού των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων για μια νέου τύπου δημοκρατία που θα είναι πλήρως απαλλαγμένη από τις παθογένειες του παρόντος και του παρελθόντος και που θα θέτει στο επίκεντρο τις λαϊκές τάξεις: με κατοχύρωση της ανεξαρτησίας (χωρίς δηλαδή τις δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ), εμβάθυνση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, εισαγωγή θεσμών άμεσης δημοκρατίας, αποκατάσταση και διεύρυνση των ελευθεριών αλλά κυρίως με ένα Εθνικό Δημοκρατικό Σχέδιο ανεξάρτητης οικονομικής ανάπτυξης, ριζικής αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου σε όφελος των λαϊκών τάξεων, εξάλειψης των κοινωνικών ανισοτήτων, που σήμερα διευρύνονται. Είναι ώρα να ανοίξει στην κοινωνία μια συζήτηση για ένα τέτοιο δημοκρατικό, μοντέρνο σχέδιο του 21ου αιώνα.